Snodelike Saken

Het is 1201 en we zijn in het kasteel aan de Engels-Schotse grens. Rond de grote tafel in het midden van de zaal zitten ruw uitziende mannen. Ze praten luid, lachen en voelen duidelijk de effecten van meerdere kannen wijn die leeg op en om de tafel staan. In een hoek van de zaal ligt de kasteelheer Robert en zijn vrouw Anabel. Ze zijn gebonden aan handen en voeten. Hun soldaten zijn dood of liggen, samen met de andere leden van het huishouden, vastgebonden in de zaal. Ze zijn het slachtoffer geworden van Fulk Fitz Waryn, een beruchte outlaw die de grensgebieden van Engeland onveilig maakt. In deze aflevering vertelt Sander het veelbewogen verhaal deze roofridder. Voetnoten Meer weten over Fulk Fitz Waryn? - G.S. Burgess, Two Medieval Outlaws: Eustace the Monk and Fouke Fitz Waryn (Woodbridge 2009) - M. Keen, The Outlaws of Medieval Legend (2001)- R. Pensom, "Inside and outside: fact and fiction in 'Fouke le Fitz Waryn", Medium Aevum 63:1 (1994) 53-60 - C.A. Rock, "Fouke le Fitz Waryn and King John. Rebellion and Reconciliation", in: A. L. Kaufman (ed.), Britisch Outlaws of Literature and History. Essays on Medieval and Early Modern Figures from Robin Hood to Twm Shon Catty (2011) - Thomas Wright (ed.), The History of Fulk Fitz Warine. An outlawed Baron in the Reign of King John (1855) Historische fictie: - Elizabeth Chadwick, The Outlaw Knight (2000) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is juli, hoogzomer, 1503 en we zijn in Ettiswil, een dorp in het kanton Luzern. Na lange tijd zich niet als een goede echtgenoot gedragen te hebben, hebben de heren van Luzern Hans Spiess opgedragen beter voor zijn vrouw Margret te zorgen. Hij belooft beter zijn best te doen en spendeert de avond en nacht met haar. De volgende ochtend vertrekt hij in alle vroegte. Wanneer de buren bij Margret willen informeren hoe de verzoening was, treffen ze haar levenloze lichaam aan. Wat volgt is een bijzondere juridische methode om de (on)schuld van Hans te bewijzen. Voetnoten Meer weten over de zaak Hans Spiess en de baarproef? - Kost. P. ‘Die Bahrprobe von Ettiswil anno 1503: ein berühmtes Gottesurteil, in: Heimatkunde Wiggertal 63 (2006) pp. 79-87 - De Ceglia, F.P. ‘Saving the Phenomenon: Why Corpses Bled in the Presence of Their Murderer in Early Modern Science’, in: The Body of Evidence. Corpses and Proofs in Early Modern European Medicine. Leiden: Brill 2020. Pp. 23-52 - Entry: Petermann Feer in: Historisches Lexikon der Schweiz (HLS). Geraadpleegd via https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/014119/2005-01-03/ - Wojtucki, D. ‘The Bahrprobe (cruentation, ordeal of the bier) - obtaining evidence in cases of homicide in legal practice in 16th and 17th century Silesian and Moravian towns and the countryside’, in: Czasopismo Prawno-Historyczne 77 - 1 (2025) pp. 29-46 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Wat verbindt een schipper uit Gent, een groep kooplieden uit Lissabon, een roofmoord in Haarlem en een schreeuwende ruzie in een herberg, met de twijfelachtige praktijken van Jan van Treslong, Baljuw van Rotterdam? Deze week behandelen we een zaak die in januari 1445 door het hof van Holland in Den Haag werd behandeld. Wat begint met een eenvoudige aanklacht van belediging wordt al snel gecompliceerd; wie was het slachtoffer en wie de dader? Voetnoten: Meer weten over deze zaak? - R.W.G. Lombarts, Paula C.M. Schölvinck, J.T. De Smidt & H.W. van Soest, Memorialen van het hof (Den Raad) van Holland, Zeeland en West-Friesland, van den Secretaris Jan Rosa. Delen VII, VIII, IX, X (Leiden 1985): n. 265 pp. 201-207 (11-1-1445); n. 342 p. 99 (25-1-1445); n. 345 p. 100 (1445); n. 346 p. 100-101 (24-1-1445). - Ad van der Zee, De Wendische Oorlog. Holland, Amsterdam en de Hanze in de vijftiende eeuw (Hilversum 2018) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is begin 1409 en we zijn in Zelem, in het Kartuizer Sint-Jansbergklooster. Normaal een plaats van bezinning en absolute stilte. Toch zet het moment dat we nu gadeslaan een reeks gebeurtenissen in gang die ervoor zorgen dat het gedaan is met de rust in dit stille klooster. Vanuit het gebouw met de kamers voor de lekenbroeders zien we een man lopen. Hij is kaal, maar heeft een flinke baard en loopt ferm richting de kloosterpoort, zeker van zijn zaak. Vlak voor hij bij de poort is, stopt hij bij een aantal bomen langs de muur en hangt resoluut zijn schoudermantel aan een van de onderste takken. Vervolgens stapt hij door de kloosterpoort, de wijde wereld in, klaar om deze te veroveren. Voetnoten Meer weten over Jan van Brederode en de schaking van Jacoba van Abcoude? - van Oostrom, F. Nobel Streven. Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode. Amsterdam: Prometheus (2017) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is 1554 en we zijn in Cuenca, Spanje. Sánchez, een eenvoudige boer van middelbare leeftijd, weigert om te bidden voor het kruis of bij afbeeldingen van heiligen. Hij keert zich af van de passie van Christus en houdt vol dat diens dood een vergissing was. Hij weigert de biecht, de communie en ontkent de kracht van de doop. Hij zegt dat aflaten niks doen en hij ontkent de realiteit van de Heilige Drievuldigheid. Boven al, hij ontkent de kerk, noemt de paus een schurk en stelt dat diens priesters boeven zijn! Dit zijn niet de meest veilige ideeën om te verkondigen in zestiende-eeuws Spanje, maar al helemaal voor Sánchez: hij is in handen van de Spaanse Inquisitie en zijn leven staat op het spel… Maar de beste man lijkt zich van geen kwaad bewust… Voetnoten: -Sara Tilgham Nalle, Mad for God, Bartolome Sanchez, The Secret Messiah of Cardenete (2012) -Aleksandra Pfau, Medieval Communities and the Mad: Narratives of Crime and Mental Illness in Late Medieval France (2021) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Daniël van Houten & Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is 13 april 1099 en we zijn in Utrecht. Het is net Pasen geweest en bisschop Koenraad loopt in gedachten verzonken van de Mariakerk naar zijn bisschoppelijke woning. Hij heeft in de Mariakerk net mis voorgedragen. Thuis aangekomen gaat Koenraad over tot gebed, niet wetende dat dit de laatste minuten van zijn leven zullen zijn... Voetnoten Meer weten over de moord op bisschop Koenraad van Utrecht en de bouw van de Mariakerk? - Bruch, H. ‘De moord op de bisschop’, in: Oud-Utrecht 1991, pp. 60 -65 - Bruch, H. ‘De moordenaar van bisschop Koenraad was géén Fries, in: it Beaken 58, nr. 4 (1996), pp. 185-189 - Muller S., 'Utrecht's Mariekerk', in: Oud-Holland 20 (1902), pp. 193-224. - Halbertsma, H. De zogenaamde afgodsbeeldjes van St. Marie te Utrecht. pp. 70 - 85 - Schwartz G., 'Saenredam, Huygens and the Utrecht Bull', in: Simiolus: Kunsthistorisch Tijdschrift 1 (1966 - 1967), pp. 69-93 - Haverkate, H.M. en C.J. van der Peet, Een kerk van Papier. De geschiedenis van de voormalige Mariakerk te Utrecht. Zutphen: Uitgeverij Walburg Pers B.V. (1985) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is laat in de avond op 26 augustus 1379 en we zijn in Saint Nicholas Acon Lane in London. Op de stoep voor zijn residentie converseert Janus Imperial, een bankier uit Genua, met een groepje van zijn werknemers. Een onbeholpen Engelsman dringt zich dwars door het gezelschap heen en zet zijn voet bovenop één van de modieuze puntschoenen van Janus. Een woordenwisseling volgt, wapens worden getrokken en deze schijnbaar toevallige ontmoeting eindigt in moord… Voetnoten: - Dan Jones, Een Bloederige Zomer. Boerenopstand in Engeland, 1381 (Utrecht 2023) - Bart Lambert & Josh Ravenhill, "Bawd, Traitor, Fleming, Thief and Other Horrible Names'L Immigration and nationality-Based Insults in late Medieval and Early Tudor london", Vierteljahrschrift für Sozial- und Wirtschaftsgeschichte, 112:1 (2025) 3-38 - Paul Strohm, "Trade, Treason, and the Murder of Janus Imperial", Journal of British Studies, 35 (1996) 1-23 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is zondag 6 december 1394 in Londen, om preciezer te zijn in Soper Lane. Zo tussen 20 en 21 uur bevindt zich een groepje stadswachten in deze duistere steeg om een oogje in het zeil te houden. Ze stoppen plotseling, wanneer ze verderop in het duister beweging zien en geluiden horen. Ze stevenen er op af: het is immers niet de bedoeling om je op dit uur buiten te begeven. Ter plaatse treffen ze twee personen aan in een compromitterende houding. Door hun bezigheden merken ze de stadswachten pas op als deze naast hen staan. En dan is er geen ontkomen meer aan: beiden worden gearresteerd. Zes dagen later vinden we ze terug in de verhoorkamer van de burgemeestersrechtbank. Voetnoten Meer weten over Eleanor Rykener? - Bennett, J.M. 'England: Women and Gender', in: S.H. Rigby (ed) A Companion to Britain in the Later Middle Ages. Oxford: John Wiley & Sons (2003) pp. 87- 106 - Goldberg, J. 'John Rykener, Richard II and the Governance of London', in: Leeds Studies in English 45 (2014) pp. 49-70 - Henningsen, K. '"Calling [herself] Eleanor": Gender Labor and Becoming a Woman in the Rykener Case', in: Medieval Feminist Forum 55 (2019), pp. 249-266 - Karras, R.M. & T. Linkinen, 'John/Eleanor Rykener Revisited', in L.E. Doggett, D.E. O'Sullivan (eds) Founding Feminisms in Medieval Studies: Essays in Honor of E. Jane Burns. Cambridge: D.S. Brewer (2016) pp. 111-124 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is 28 juni 1441 en we bevinden ons in 'The King's Head,' een prestigieuze herberg in London. Eleanor Cobham, één der voornaamste edelvrouwen van het koninkrijk, geniet hier in voornaam gezelschap van een voortreffelijk diner. Halverwege deze avond vol prachtige muziek en stimulerende gesprekken slaat de sfeer om wanneer een boodschapper haar discreet een briefje toestopt. Eleanor ontvangt een waarschuwing: er gaan zorgwekkende geruchten rond in London. Geruchten over haar hovelingen, over de koning en over een verdachte horoscoop… Voetnoten: - Ralph A. Griffiths, "The trial of Eleanor Cobham: an episode in the fall of duke Humphrey of Gloucester", Bulletin of the John Rylands Library 51:2 (1969) 381-399 - Jessica Freeman, "Sorcery at court and manor: Margery Jourdemayne, the witch of Eye next Westminster", Journal of Medieval History 30:4 (2004) 343-357 - Francis Young, Magic as a Political Crime in Medieval and Early Modern England (2017) Kronieken: - J. S. Davies (ed.), An English Chronicle of the reigns of Rixchard II., Henry IV., Henry V., and Henry VI. Written before the year 1471 (London 1856) - N.H. Nicolas (ed.) A chronicle of London, from 1089 to 1483 (London 1827) - F. Brie (ed.), The Brut; or, The Chronicles of England (London 1906) De zaak John of Nottingham: - W. R. Riddell, "A trial for witchcraft six hundred years ago", Journal of the American Institute of Criminal Law and Criminology 8:1 (1917) 40-44 - Thomas Wright, A Contemporary Narrative of the Proceedings against Dame Alice Kyteler (1843), pp. xxiii-xxix. A summary of the case appears in Natalie Fryde, The Tyranny And Fall of Edward II 1321-1326, pp. 162-4 (which I only read after I'd translated it myself). Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is de nacht van 2 december 1082 en we zijn in het kasteel van Bures in Normandië. Het kasteel is een van de vele kastelen van Mabilla de Belleme en Roger de Montgomery, een vooraanstaand adelijk echtpaar. Mabilla stapt die avond moe, maar voldaan in haar bed. Maar de slaap zal niet lang niet duren. Plotseling wordt ze opgeschrikt door drie mannen in haar kamer. Nog voor ze om hulp kan schreeuwen wordt ze door een het zwaard van een van de mannen onthoofd… Waarom wordt Mabilla gruwelijk vermoord en hoe zitten de achtergronden van deze moord daadwerkelijk in elkaar? Voetnoten Meer weten over Mabilla van Bellême? - Crescida, J. Poison, Power, and Perception: A Biography of Mabel of Bellême (1030-1082). University of Houston dissertatie (2019) - White, G. H., 'The First House of Bellême', in: Transactions of the Royal Historical Society, Fourth Series, Vol. 22 (1940), pp. 67-99 - Thompson, K., 'Family and Influence to the South of Normandy in the Eleventh Century: The Lordship of Belleme', in: Journal of Medieval History, 11 (1985),pp. 215-226. Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is april 1276 en we zijn in het kasteel van Vincennes. Er heerst een trieste stemming in het kasteel, want die ochtend, toen iemand van de hofhouding de kroonprins uit zijn bed wilde halen, bleek dat de 12 jarige Lodewijk niet meer leven was. Opmerkelijk nieuws ook, want de jongen was kerngezond. Is hier iets verdachts gaande en wat hebben visioenen van een bekende zieneres uit het bisdom Luik met de dood te maken? Voetnoten Meer weten over Elisabeth van Spalbeek en deze zaak? - Sleiderink, R. 'Een straf van God, Elisabeth van Spalbeek en de dood van de Franse kroonprins.' in: Madoc 1997, nr. 1 (1997) pp. 42-52 - Field, S. L. 'Elizabeth of Spalbeek: 'A Prince’s Death,a Queen’s Crime, and a King’s Sin' in: Courting Sanctity. Holy women and the Capetians. Ithaca: Cornell University Press (2019). pp. 83-116 - Njus, J. 'The Politics of Mysticism: Elisabeth of Spalbeek in Context' in: Church History, vol. 77, Nr. 2 (2008), pp. 285-317 Hélary, X. 'Pierre de La Broce, seigneur féodal, et le service militaire sous Philippe III. L'ost de Sauveterre (1276)'. In:Journal des savants 2006, nr.2 (2006) pp. 275-305 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is om en nabij het jaar 1385 en we bevinden ons in het Sultanaat van Delhi, in het hedendaagse India. Onder een brug over de rivier de Yamuna vindt men het stoffelijk overschot van een man. Iemand heeft zijn keel doorgesneden en zijn ontzielde lichaam van de brug geworpen. Malik al-din, politiechef van Delhi krijgt van zijn sultan, de machtige Firuz Shah, de opdracht om dit misdrijf op te lossen en de schuldigen te vinden…VoetnootBlain Auer, "Dial M for Murder: A case of passion killing, criminal evidence and sultanic power in Medieval India", Asiatische Studien – Études Asiatiques 68:3 (2014) 667-682Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is midden november 1272 en we zijn aanwezig op het koninklijk hof op het Hazeneiland in Boedapest. Deze avond wordt de rust op het anders zo kalme hof ruw verstoord. Een heftige ruzie escaleert in een onverwachte lynchpartij. Bijna 750 jaar later wordt precies die lynchpartij het onderwerp van modern forensisch onderzoek. Voetnoten Meer weten over Béla van Macsó en het onderzoek? - Hajdu, T., N. Borbély, Z. Bernert et al. 'Murder in cold blood? Forensic and bioarchaeological identification of the skeletal remains of Béla, Duke of Macsó (c. 1245–1272)' in Forensic Science International. Genetics. 81 (2025/2026) - Kádár, T. 'Egy rejtélyes politikai gyilkosság és háttere a XIII. század végi Magyarországon: Béla macsói és boszniai herceg pályája [A Mysterious Political Murder and its Background at the End of 13th Century in Hungary: Career of Béla, Duke of Macsó and Bosnia]'. in: Fons. 16 (4). Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány (2009) pp. 411–429 - 'The Assassination of Duke Béla of Macsó: Forensic Science Reveals a Medieval Murder' via Medievalists.net (10 november 2025) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is de zomer van 1981 en studenten van de Universiteit van Leicester zijn bezig met opgravingen bij een Benedictijner Priorij in St Bees, Cumbria. Onder wat vroeger het koor van de kerk was stuitten zij op een mysterieuze vondst: in een middeleeuwse grafkelder, voor het altaar, treffen zij man begraven in een loden sarcofaag… Wie was deze man? Hoe kwam hij om het leven? En waarom werd hij op deze geheimzinnige wijze begraven? Voetnoten: -Alexander Grant, "The St Bees Lord and lady, and their Lineage", in: Keith J. Stringer (ed.), North West England from the Romans to the Tudors: Essays in Memory of John McNair Todd (2014) -Christopher J. Knüsel, et al, "The Identity of the St Bees Lady, Cumbria: An Osteobiographical Approach", Medieval Archaeology, 54:1 (2010) 271-311 -Werner Paravicini, Die Preussenreisen des Europäisches Adels II (1995) -John Todd, Lectures delivered at the Post-Graduate Seminar on Medieval History at Lancaster University (1985); Copenhagen University Medieval Centre (1987); Oxford University Medieval Society (1991); St Andrews University Archaeological Society (1995); Cumbria Theological Society (1996), https://stbees.org.uk/home/village/st-bees-man/john-todd/ Ook leuk om te zien: -Informatie op de website van het dorp St. Bees: https://stbees.org.uk/home/village/ -De Documentaire: 'The Knight of Saint Bees', Medieval Dead S2E1 (2015) https://youtu.be/Yu3NNeTXJC4?si=aPHHq0rma9Sk1K7u Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is mei 1320 en we zijn in Toulouse, op een bijzondere plek: de leprozerie van Porte Arnaud-Bernard. Een behoorlijke groep mannen heeft zich hier in de grote zaal van het huis verzameld. Net hebben ze allemaal een eed afgelegd op een boek uit de kapel en beloofd aan niemand te onthullen van wat er zometeen besproken wordt. We zijn getuige van het uitrollen van een groots en gevaarlijk complot dat de 14e eeuwse inquisitie lange tijd zal bezig houden... Voetnoten Meer weten over leprozen en het complot? - Barber, M. 'Lepers, Jews and Moslems: the plot to overthrow Christendom in 1321', in: History, vol. 66, n. 216 (1981), pp. 1-17 - Barzilay, T. Poisoned Wells: Accusations, Persecution, and Minorities in Medieval Europe, 1321-1422. Philadelphia: University of Pennsylvania Press (2022) - Demeulenaere, B. Inquisitie in de middeleeuwen. Veroordeeld tot de brandstapel. Gorredijk: Sterck & de Vreese (2024) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is 14 mei 1393, Hertog Albrecht van Beieren, Graaf van Holland en Zeeland, dicteert in Den Haag een belangrijk document aan zijn klerken. Het is een arrestatiebevel gericht aan ridder Hughe van Heenvliet, rentmeester Bewestenschelde, en aan de raden van Middelburg, Zierikzee en Reimerswaal. Een man genaamd Arent Janszoon van Rilland maakt, samen met zijn zoon en een bende handlangers, de wateren van Zeeland onveilig… maar wie of wat is hij? In deze aflevering neemt Sander ons mee op een zoektocht door archiefstukken uit de veertiende eeuw. VoetnotenWil je meer weten over deze archiefstukken, brononderzoek en Arent Janszoon? - Nationaal Archief, Archief van de Graven van Holland, n. 198 Memoriale BD, 1390-1397 ff. 22r; 26r; 32b; 67r. 167v; 169v.- D.E.H. de Boer & D.J. Faber (ed.), De rekeningen van de grafelijkheid van Holland uit de Beierse periode. Serie I: De rekeningen van de tresorier en de dijkgraaf van de Grote Waard. Deel: 1393-1396 (Den Haag 1997) - J.F. Niermeijer (ed.), Bronnen voor de Economische Geschiedenis van het Beneden-Maasgebied. Eerste Deel: 1104-1399 (Den Haag 1968) - Julius Vuylsteke (ed.), De Rekeningen der Stad Gent. Tijdvak van Philips van Artevelde, 1376-1389 (Gent 1891) Speur zelf in bronnen edities: https://resources.huygens.knaw.nl/ Neem een kijkje in de Memorialen van Albrecht van Beieren: https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/198/file/NL-HaNA_3.01.01_198_0001 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is 29 november 1455 en we zijn in Montureux-le-Sec, in het kasteel van Montureux. Jacques de Haussonville, de kasteelheer, geniet bij het haardvuur van zijn diner. Hij is een beetje rozig van een lange dag jagen, maar zeer content. Hij kijkt nu al uit naar het dessert dat hem straks staat te wachten. Wist Jacques maar dat dat het laatste dessert zou zijn dat hij ooit zou eten... Het is 29 november 1455 en we zijn in Montureux-le-Sec, in het kasteel van Montureux. Jacques de Haussonville, de kasteelheer, geniet bij het haardvuur van zijn diner. Hij is een beetje rozig van een lange dag jagen, maar zeer content. Hij kijkt nu al uit naar het dessert dat hem straks staat te wachten. Wist Jacques maar dat dat het laatste dessert zou zijn dat hij ooit zou eten.In aflevering 73 bespreken we het plotselinge overlijden van Jacques. Vanaf nu te beluisteren in je favoriete podcast app. Voetnoten Meer weten over Catherine de Châteauneuf? - Vacek, A. Le destin de Catherine de Châteauneuf, 1456. Via Academia: https://www.academia.edu/11997669/Le_destin_de_Catherine_de_Ch%C3%A2teauneuf_1456 - van Loo, B. Stoute Schoenen. In de voetsporen van de Bourgondiërs. Amsterdam: De Bezige Bij (2024) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het gaat al enige tijd niet goed met het gezin in het statige huis 'De Valck' aan de markt in Helmond. De dochter des huizes, Sophia, is een getroebleerd tienermeisje: ze is opstandig, steelt en heeft verkeerde vriendjes. Na een ernstige ruzie met haar ouders op 3 november blijkt zij spoorloos… Is het meisje weggelopen van huis of speelt hier meer? Voetnoten -Henk Roosenboom, Ontvoerd of gevlucht? Religieuze spanningen in Brabant en de zaak Sophia Alberts (1700-1710) (Hilversum 2016) Website Henk Roosenboom: sites.google.com/site/henkroosenboom Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

In deze zomerspecial doen we het een beetje anders dan anders. Boeken staan centraal deze aflevering: welke verhalen inspireerden ons om studies over de middeleeuwen te gaan volgen, welke true crime boeken verbonden aan snodelike en misdadige zaken moet je echt lezen en welke middeleeuwse historische fictie mag niet op je nachtkastje ontbreken? In deze aflevering komt het allemaal langs: van koning Arthur tot Anselmus Adornes en van Umberto Eco tot Ellert en Brammert: het komt allemaal langs. Voetnoten Pas op: het zijn er veel! Onze aanraders: - Tonke Dragt: Verhalen van de tweelingbroers (tegenwoordig ook: De goudsmid en de meesterdief) - Ingrid Biesheuvel: De ridders van de Ronde Tafel. Arthurverhalen uit de Lage Landen - Ingrid Biesheuvel: Middeleeuwse verhalen uit de Lage Landen - Terence H. White: The Once and Future King - J.R.R. Tolkien: The Lord of the Rings - Andrew Brown: Civil Ceremony and Religion in Medieval Bruges - Walter Prevenier & Peter Arnade: Onze Gratie en Genade - Marcus Bull: Thinking Medieval: an introduction to the Study of the Middle Age - Eric Jager: Blood Royal - Iris Origo: De Koopman van Prato - Philippe Reliquet: De Magie van het Kwaad: Gilles de Rais en de middeleeuwen, 1404-1440 - A. Demyttenaere & R. van Caenegem: De moord op Karel de Goede - Umberto Eco: De Naam van de Roos - Kenn Follett: Pilaren van de Aarde - Nico Dros: Willem die Madoc Maakte - E. Huizenga, O.S.H. Lie & L.M. Veltman: Een wereld van kennis: bloemlezing uit de middeleeuwse artesliteratuur - Janina Ramirez: Femina: een nieuwe geschiedenis van de Middeleeuwen, via de vrouwen die daaruit zijn geschrapt - Herman Paul: Als het Verleden Trekt - Trevor Dean: Misdaad in de Middeleeuwen - Maarten Müller: Misdaad en straf in een Hollandse stad - Marie-Charlotte Le Bailly: Recht voor de Raad - Corien Glaudemans: Om die wrake wille - Dorothy Dunnett: The House of Niccolo - Victoria Mackenzie: For thy great pain have mercy on my little pain Verder nog besproken: - Lessenreeks 'De Zaak V' over de Burggravin van Vergi: https://lesplannenmiddeleeuwen.wp.hum.uu.nl/aan-de-docent/ - Lesmateriaal 'Het Mysterie van Hamelen' door Tijd zal het leren: https://www.tijdzalhetleren.nl/wp-content/uploads/2024/04/Het-mysterie-van-Hamelen.pdf

We zijn in Kampen, 1469. Schoenmaker Henric Vriesken is nog maar net naar bed, als hij wordt overvallen in zijn huis. Henric. Terwijl het leven langzaam uit hem wegglijdt, beseft Henric nog net hoe de mannen over hem heen stappen en zijn woning in lopen, enthousiast over wat ze hier buit zullen maken… Voetnoten Meer weten over dieven in de late middeleeuwen? - Coomans, J. Dievenland. Amsterdam: De Bezige Bij (2025) - Schilder, K. Digestum Vetus 1448-1478 (Kamper genealogische en historische bronnen deel 3 (Archief der gemeente Kampen) - Zeiler, F.D. 'Het Digestum Vetus: een blik in het stedelijk leven in de late middeleeuwen' in: Kamper Almanak 2018, pp. 173- 214. Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is een warme ochtend in oktober van 1394 en we zijn in de stad Manosque. Aan tafel zitten Johan Damoncii en zijn vrouw Margerita de Portu. Johan kijkt bedenkelijk naar het bord met stoofpot dat Margerita voor zijn neus heeft gezet. Hij proeft hier en daar wat amandelen maar de knoflook overheerst. De maaltijd valt hem zwaar, té zwaar lijkt het… Later op dezelfde ochtend valt Johan, terwijl hij aan het werk is, als een zoutzak in elkaar. Dit is niet zomaar een flauwte, hier is iets ernstigs aan de hand. Om drie uur ’s middags, te midden van zijn vrienden en familie, komt Johan te overlijden. Eén persoon is merkbaar afwezig: Margerita de Portu.VoetnotenMeer weten over deze mysterieuze zaak?- Steven Bednarski, A Poisoned Past. The Life and Times of Margarida de Portu, A Fourteenth-Century Accused Poisoner (2014)Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 1225 en in de bossen tussen Valencijn en Doornik is een mysterieuze vreemdeling actief die grote sommen geld uitdeelt. De geruchtenstroom komt snel op gang en verspreid zicht over de graafschappen Vlaanderen en Henegouwen. De man krijgt steeds meer volgers en bezegelt zelfs aktes. Zou het? Men lijkt er steeds zekerder van: de lang vermiste graaf Boudewijn is terug! Maar wat betekent dit? VoetnotenMeer weten over graaf Boudewijn, gravin Johanna en Bertrand van Rains?- Luykx, T., Johanna van Constantinopel, gravin van Vlaanderen en Henegouwen, Antwerpen: Standaard Boekhandel, 1947Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is de ochtend van 13 december 1477 en we zijn in Hanswijk, een klein gehucht ten zuidoosten van Mechelen. Antoinette heeft de Onze-Lieve-Vrouwe kerk net verlaten wanneer ze omringd wordt door een groep booswichten. Omstanders zien hoe ze met tegenzin een wagen in wordt getrokken. Deze aflevering hebben we het over de spraakmakende ‘Humbercourt-ontvoering!’ Voetnoten: - Walter Prevenier, ‘Geforceerde huwelijken en politieke clans in de Nederlanden: de ontvoering van de weduwe van Guy van Humbercourt door Adriaan Vilain in 1477’, in: Hugo Soly en René Vermeir (eds.), Beleid en Bestuur in de Oude Nederlanden (Gent 1993) - Walter Prevenier & Peter Arnade, Onze Gratie en Genade. Misdaad en vergiffenis in de Bourgondische Nederlanden (Antwerpen 2015) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is de nacht van 21 op 22 februari, 1440 en we zijn in in het kasteel van Plintenburg. Drie personen begeven zich zo stil mogelijk door de kasteelgangen richting de schatkamer, waar ze met vijlen in de weer zijn om deze verzegelde ruimte in te komen. Na een succesvolle operatie verwijdert het drietal een zeer belangrijk object en verdwijnen ze de volgende ochtend, alsof er niets gebeurd is. Toch heeft deze roof een flinke impact, met een koninklijk randje. Voetnoten Meer weten over Helene Kottanner? - Bijvoet - Williamson, M. The Memoirs of Helene Kottanner (1439-1440). Suffolk: D.S. Brewer (1998) - Wenzel, H. ‘How Two Ladies Steal a Crown. The Memoirs of Helene Kottannerin (1439-40) at the Court of Queen Elisabeth of Hungary (1409-42). in: R. Schulte (ed) The Body of the Queen. Oxford: Berghahn Books 2006 pp. 19-42 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is diep in de nacht van 28 op 29 Mei in het jaar 1242 en we zijn in de slaapzaal van het kasteel van Avignonet. Een harde dreun doet elf slapers abrupt ontwaken. Voor de deur van de zaal, die zij zorgvuldig vergrendeld hadden voor het slapen, staat iemand die met veel geweld probeert om toegang te verkrijgen. Harde klappen dreunen door de zware eikenhouten deur, het hout kraakt en iedereen hoort de splinters breken…Deze aflevering behandelt Sander een meervoudige moord ten tijde van de Katharen-vervolgingen in het Zuiden van Frankrijk. Voetnoten: Catherine Léglu, Rebecca Rist & Claire Taylor (eds.), The Cathars and the Albigensian Crusade. A Sourcebook (New York 2014) Aanrader: Esoterica door Justin Sledge: https://youtu.be/8h9pMC2au94?si=OAw6yiTMv6JYjpOY Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 6 maart, 1226 en we zijn aanwezig bij een uitgebreid banket in Zuid Engeland. Onder de aanwezigen zijn verschillende toonaangevende figuren aanwezig, waaronder de graaf en gravin van Salisbury. Het lekkerste eten wordt voor hun neus gezet en het drinken vloeit rijkelijk - het is een gezellige avond. Maar die ochtend komt de graaf zijn slaapvertrekken niet uit. Wanneer gekeken wordt waar hij blijft, blijkt hij levenloos in zijn bed te liggen. Voetnoten Meer weten over William Longespée en de rat? - 'William Longsword, 3rd Earl of Salisbury' - Brittanica via https://www.britannica.com/biography/William-Longsword-3rd-earl-of-Salisbury - 'Tomb of William Longespée' - Standford Magna Carta via https://stanfordmagnacarta.wordpress.com/tomb-of-william-longespee/ - 'History of Lacock Abbey' - National Trust via https://www.nationaltrust.org.uk/visit/wiltshire/lacock/history-of-lacock-abbey Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 2 juli 1578, we bevinden ons aan de kust van de Atlantische Oceaan in een ruw en verlaten landschap. Hier, aan de rand van de bekende wereld, zien we een onverwacht tafereel: een tafel staat tussen de rotsen en het duingras. De tafel is keurig gedekt met tafelkleed, servies, kannen wijn, glaswerk en de restanten van wat overduidelijk een overdadig banket moet zijn geweest. Twee mannen gekleed in modieuze kleding zitten onderuitgezakt op comfortabele stoelen. Voor één van hen heeft het laatste uur geslagen…. Voetnoten Meer weten over deze zaak en Francis Drake? -K.R. Andrews, “The Aims of Drake’s Expedition of 1577-1580”, The American Historical Review, 73:3 (1968) 724-741 -Francis Drake & Francis Fletcher, The World Encompassed by Sir Francis Drake (Cambridge 2012) -Francesca Loverci, “New Light on the Doughty Case: English Catholics during the Elizabethan Age”, Clio: Rivista di studi storici, 30:3 (1994) 397-430 -Marco Nievergelt, “Francis Drake: merchant, knight and pilgrim”, Renaissance Studies, 23:1 (2009) 53-70 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Regio Trondheim, Noorwegen. Op een rotsplateau dat boven de stad uit torent is een groep mensen aan het graven. Ze denken een eeuwenoude waterput te hebben gevonden. De put lijkt gevuld met niets anders dan een enorme laag stenen. Plots schrikt een van de mannen op. Wat hij vast wil pakken is niet de volgende steen, maar iets dat lijkt op een bot. Samen halen ze snel het restant van de omliggende stenen weg. Ze zijn met stomheid geslagen: onderaan de put ontrafelen ze niet een waterbron, maar grote delen van een menselijk skelet... Voetnoten Meer weten over de man in de put? - Sephton, J. (transl.) The Saga of King Sverri of Norway (Sverrisaga). Translated by J. Sephton. Facsimile herdruk. Felinfach: Llanerch Publishers (1994) - Ellegaard, M.R. et al. 'Corroborating written history with ancient DNA: The case of the Well-man described in an Old Norse saga', in: iScience vol. 27, is. 11, 2024. - Hansen, F.K. 'Who was the man in the well?' via Medievalists.net: https://www.medievalists.net/2024/12/who-was-the-man-in-the-well/ (2024, geraadpleegd febr. 2025) - Tentoonstelling ‘The man in the well’ in het Vitenskapsmuseet: https://www.ntnu.edu/web/museum/the-man-in-the-well Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

In het jaar 1460 in de omgeving van de Franse stad Arras zorgt een ondergrondse beweging van boze criminelen voor onrust. Deze lieden sluipen in het holst van de nacht hun huis uit, begeven zich heimelijk naar ontmoetingsplaatsen in het bos en doen hier dingen die het daglicht niet kunnen verdragen. In deze aflevering behandelen we het verhaal van nietsontziende en gedreven autoriteiten die een misdadig complot aan het licht brachten en resoluut oprolden. Voetnoten: Meer weten over de Vauderie van Arras en deze vroege heksenprocessen? -Andrew Colin Gow, Robert B. Desjardins & François V. Pageau (eds.), The Arras Witch Treatises (2016) -Franck Mercier, La Vauderie d’Arras. Une chasse aux sercières à l’Automne du Moyen Âge (2015) -Gordon Andres Singer, La Vauderie d’Arras, 1459-1491. An episode of witchcraft in later medieval France, PhD Dissertatie University of Maryland (1974) -Zie ook: omeka.library.ualberta.ca/exhibits/show/tinctor/imagining/the-historical-significance Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 24 augustus 1217 en we bevinden ons op een schip. Een groep mannen komt zwaar bewapend het ruim uit. Maar het zijn niet alleen de gebruikelijke wapens die ze dragen. Een van hen draagt ook een lans, met daarop een afgehakt bebloed hoofd bevestigd... Voetnoten Meer weten over Eustaas de Monnik en het literaire thema van de bedrieger? - Burgess, G.S. Two Medieval Outlaws: Eustace the Monk and Fouke Fitz Waryn. Woodbridge: D.S. Brewer (1997) - McGlynn, S. ‘Scourge of the seas: Eustace the Monk’ in: Medieval Warfare Vol. 2, Nr. 6 (2012) pp. 48-52 - Rüsse, P. 'Rehehapp and Robin Hood: Trickers or Heroes?' in: Interlitteraria Vol. 21, Rr. 1 (2016) pp. 130-142 - Zaalberg, C.A. (red) Van den vos Reynaerde. 's Hertogenbosch: Malmberg (1955) - Wenseleers, L. De pels van de vos. Amsterdam: Meulenhoff (1993) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 13 maart 1327 en langs de weg nabij Coulsdon, Engeland, liggen de ontzielde lichamen van de 13-jarige Edmund de Pashley en zijn bediende, John Wallet. Ze zijn het slachtoffer geworden van een strijd om een erfenis waarvan de deelnemers elkaar bevechten voor de rechtbank maar ook geweld, diefstal en moord niet schuwen. En wat is de rol van de stiefmoeder van de jonge Edmund? Voetnoten: Meer weten over de Pashleys? -Warren C. Brown, Violence in Medieval Europe (2011) -Gwilym Dodd, ‘Corruption in the Fourteenth-Century English State’, International Journal of the Public Administration 34:11 (2011) 720-730 -Nigel Saul, ‘Murder and Justice, Medieval Style. The Pashley Case, 1327-8’, History Today 34:8 (1984) 30-35 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 12 september 1560 en we zijn in Toulouse getuige van een rechtszaak. Voor de rechtbank staat een man die al lange tijd zijn uiterste best doet de rechters te overtuigen dat hij écht is wie hij zegt dat hij is. Hij is Martin Guerre, de man die in 1548 van de aardbodem verdween. Maar is het waar wat hij zegt? Voetnoten Meer weten over de verdwijning en terugkeer van Martin Guerre? - Davis, N.Z. The Return of Martin Guerre. Cambridge MA: Harvard University Press (1983) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is een koude winternacht in 1395 en we bevinden ons in de Franse stad Reims. Hier, in een kleine kamer in een pand grenzend aan de Val-des-Ecoliers priorij, woont Hermine. Ze is een arme weduwe van 48 jaar. Ze is niet alleen, zoals iedere nacht dringen helse demonen haar kamer binnen; ze mishandelen haar, jagen haar angst aan en proberen haar op indringende wijze te verleiden tot zondige activiteiten. Waar komen deze visioenen vandaan? Is Hermine psychisch gestoord, een levende heilige of wellicht niets meer dan een zwendelaar? Voetnoten: Meer weten over Hermine van Reims? - Claude Arnaud-Gillet (ed.), Entre dieu et satan. Les visions d’Ermine de Reims (1397) (1997) - Renate Blumenfeld-Kosinski, The Strange Case of Ermine de Reims. A Medieval Woman Between Demons and Saints (2015) - Fabián Alejandro Campagne, ‘Demonology at a Crossroads: The Visions of Ermine de Reims and the Image of the Devil on the Eve of the Great European Witch-Hunt’, Church History 80:3 (2011) 467-497 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 1277 en we zijn in Winchester, Engeland. In de Shoemakers Street rent een meisje door de straat. Ze is in tranen, haar gezicht wit weggetrokken, alsof ze net iets verschrikkelijks heeft gezien. En dat is ook zo. Ze heet Bella, en zojuist heeft ze de ontzielde lichamen van haar eigen moeder Licoricia en haar dienster Alice aangetroffen op de vloer van haar moeders huis. Voetnoten: Meer weten over Licoricia of Winchester? - Abrams, R. Licoricia of Winchester. Power and Prejudice in Medieval England. Lewes: Unicorn Publishing Group (2022) - Bartlet, S. Licoricia of Winchester: Marriage, Motherhood and Murder in the Medieval Anglo-Jewish Community. London: Vallentine Mitchell (2015) - Butler, S.M. ‘Who killed Licoricia of Winchester? A Medieval Murder Mystery’ via Legal History Miscellany: https://legalhistorymiscellany.com/2023/02/10/who-killed-licoricia-of-winchester-a-medieval-murder-mystery/ (2023) - Berman Brown, R. & S. McCartney ‘David of Oxford and Licoricia of Winchester: glimpses into a Jewish family in thirteenth-century England’, in: Jewish Historical Studies 39 (2004): 1-34 - Huscroft, R. Expulsion: England’s Jewish Solution. Stroud: Tempus (2006) - The Licoricia of Winchester Appeal - via https://licoricia.org/ Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is vrijdag 22 juli, 1329, en Cangrande della Scala, de machtige heer van Verona, blaast zijn laatste adem uit. Nog geen drie dagen terug reed hij aan het hoofd van zijn zwaarbewapende ridders en soldaten, als overwinnaar, door de stadspoorten van Treviso. Kort na zijn intocht werd hij ziek: ernstige buikkrampen, knallende koppijn, misselijkheid en braken. De beste artsen van Italië schaarden zich zich rond zijn ziekbed maar helaas, de geneeskrachtige dranken en kalmerende kompressen mochten niet baten: Cangrande was dood. Zijn tijdgenoten stonden voor een mysterie: had het noodlot toegeslagen of was dit moord? Was zijn water verontreinigd, zijn eten bedorven of was er gif in het spel?! Waar oude kronieken ons in de steek laten geven moderne onderzoekstechnieken hoop op een antwoord op deze vragen. Voetnoten: Wil je meer weten over Cangrande della Scala en zijn mysterieuze dood? - G. Fornaciari et al, “A medieval case of Digitalis poisoning: the sudden death of Cangrande della Scala, lord of Verona (2191-1329)”, *Journal of Archaeological Science* 54 (2015) 162-167 - G. Fornaciari et al, “The mummy of Cangrande della Scala Lord of Verona (1291-1329): A case of Medieval acute *Digitalis* intoxication” in: P. Atoche, C. Rodríguez & M. A. Ramírez (eds.), *Mummies and Scienc. World Mummies Research* (2008) 371-377 - B. Iadarola et al, “Whole-exome sequencing of the mummified remains of Cangrande della Scala (1291-1329 CE) indicates the first known case of late-onset Pompe disease”, *Scientific Reports* 11 (2021) - P. Marini, E. Napione & G. M. Varanini (eds.), *Cangrande della Scala. La morte e il corredo di un principe nel medioevo europeo* (Verona 2005) - I. Mikšik et al, “Proteins and their modifications in a medieval mummy”, *Protein Science* 25 (2016) 2037-2044- A. Perciaccante et al, “Lessons from the Past: some Histories of Alpha 1 Antitrypsin Deficiency Before its Discovery”, *COPD: Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease* 15:1 (2017) 1-3 - J. Took, *Dante* (Princeton 2020) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is hoogzomer, en we zijn in het plaatsje Woolpit. De inwoners van Woolpit zijn druk met de oogst in deze periode. Na een lange warme dag op de velden, begeven de dorpelingen zich langs de bundels van geoogste gewassen richting huis. Een beetje keuvelend wandelen ze, als ze plotseling iets opmerkelijks aantreffen tussen deze gewassen: twee kleine kinderen, een jongen en een meisje, verwilderd en verlaten. Ze spreken een volstrekt onbekende taal en wat nog het allervreemdste is: hun huid heeft een zeer vreemde kleur... Voetnoten Meer weten over de Groene kinderen van Woolpit? - Briggs, K.M. ‘The Fairies and the Realms of the Dead’ in: Folklore 81 (1970) pp. 81-96 - Clark, J. The Green Children: A Cautionary Tale’. In: S. Moore (ed). Fortean Studies: Volume 6 (1999) pp. 270-277 - Clark, J. ‘Martin and the Green Children’. In: Folklore 117 (2006) pp. 207-214 - Clark, J. ‘Small, Vulnerable ET’s: The Green Children of Woolpit’. In: Science Fiction Studies 33 (2006) pp. 209-229 - Clark, J. The Green Children of Woolpit. Exeter: University of Exeter Press (2024) - Koch, J.T. Celtic Culture: A Historical Encyclopedia Vol. 1. Oxford: ABC CLIO (2006) - Lunan, D. ‘Children from the Sky’, in: Analog Science Fiction and Science Fact 116 (1996) pp. 38-53 - Madej, M. ‘A Story About the Green Children of Woolpit According to the Medieval Chronicles of William of Newburgh and Ralph of Coggeshall’. In: Res Historica 49 (2020) pp. 117-132. - Oman, C.C. ‘The English Folklore of Gervase of Tilbury’. In: Folklore 55 (1944) pp. 2-15 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 21 april 1566 en we bevinden ons in de zaal van het kasteel in Rignano, ten noorden van Rome. Hier ondervraagt Albano Rinalducci, commissaris van de Paus, een man genaamd Giacobo di Tito. De commissaris vraagt hem of hij weet waarom hij voor hem moet verschijnen. “Nee” antwoord Giacobo, hij heeft, zo stelt hij, geen idee. “Heb je kinderen en een vrouw?” is de volgende vraag. “Jazeker,” antwoord Giacobo.” Vijf zoons heeft hij en hij noemt hun namen. Ook is hij getrouwd; zijn vrouw Carafina is de moeder van alle vijf zijn jongens. “Heb je ook een dochter?” Even is het stil… “Ik had ooit een dochter, ze heette Daria…” Voetnoten: - Thomas v. Cohen, “A Daughter-Killing Digested, and Accepted, in a Village of Rome, 1563-1566” in: Trevor Dean & K.J.P. Lowe (eds.), Murder in Renaissance Italy (Cambridge 2017) 62-82 Meer over- en van deze auteur: Thomas V. Cohen: https://profiles.laps.yorku.ca/profiles/tcohen/ Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

We zijn in Venetië, in het Dogepaleis aan het San Marcoplein. Elke dag wordt dit gebouw door vele mensen bezocht. Maar hebben zij oog voor de portretten van de Doges van Venetië die in de Grote Zaal hangen, of specifieker: voor het portret van de 55ste Doge? Op deze plek hangt een zeer bijzonder doek en een verwijzing naar een crimineel verleden. We bespreken de Faliero Coup. Voetnoten Meer lezen over Marino Faliero en de coup? - Brown, H.R.F. Studies in the history of Venice. Londen: J. Murray (1907) - Rosand, D. Myths of Venice: The Figuration of a State (Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2001) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Op een afgelegen plek in het bos nabij Rolfstorp in Zweden stuiten twee jonge kinderen op het stoffelijk overschot van een man in een ondiep graf. De plaatselijke autoriteiten storten zich op de zaak maar hebben bar weinig om mee te werken. Er is overduidelijk sprake van een moord maar ondanks de goede staat van het lichaam blijft de identiteit van het slachtoffer onzeker: een echte cold-case uit de veertiende eeuw! Deze aflevering combineert het gebruikelijke historische speurwerk met moderne forensische analyse en Sander waagt zich (over)moedig in de wereld van het crimineel profileren. Voetnoten: Wil je meer weten over de Bocksten Man? - Cultuurhistorisch museum van Halland: museumhalland.se/en/the-bocksten-man/ Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 2 maart 1127 en we bevinden ons in de Sint-Donaaskerk in Brugge, Vlaanderen. De graaf van Vlaanderen, Karel de Goede, deelt er die ochtend al biddend aalmoezen uit. Het zal zijn laatste ochtend zijn, want in deze weerloze positie wordt Karel door een groep mannen koelbloedig doodgestoken. Met de moord op Karel de Goede is de misdadigheid in Vlaanderen alleen nog niet afgelopen. Gelukkig hebben we een ooggetuige die ons dag tot dag meeneemt in de gebeurtenissen vanaf die gewelddadige ochtend in maart 1127. Voetnoten Meer weten over de moord op Karel de Goede? - Demyttenaere, A., & R. van Caenegem. De moord op Karel de Goede. Leuven: Davidfonds (2000) - Ross, J.B. Rise and Fall of a Twelfth-century Clan: The Erembalds and the Murder of Count Charles of Flanders, 1127-1128 in Speculum Vol. 34, No. 3 (Jul., 1959), pp. 367-390 - Bull, M. Eyewitness and Medieval Historical Narrative in The Medieval Chronicle, Vol. 11 (2018), pp. 1-22 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is februari 1409, onder vurig protest van een jonge vrouw verlaat een lange stoet mannen het erf van één van de meest prestigieuze herbergen aan de Oudegracht in Utrecht. In hun armen dragen ze grote pakketten, acht stuks in het totaal. Deze pakketten zijn gevuld met ruwe Engelse wol en ze zijn goed voor een fortuin van 600 gouden Engelse Nobelen! Maar was hier sprake van diefstal, een gerechtelijke dwaling of keiharde fraude? In deze aflevering duikt Sander in bijzonder dossier uit het archief van Utrecht. Centraal staan Yde, een Engelse koopmansvrouw, haar man Richard Hadewijc en de Vlaamse koopman Pieter Scoudere. Zij waren verwikkeld in een conflict met de stad Utrecht dat al snel onder aandacht kwam de Bisschop, de stad Brugge, de Engelse ‘Kooplieden van de Stapel’ in Calais en niemand minder dat Jan zonder Vrees, de Hertog van Bourgondië. Voetnoten: - Het Utrechts Archief, Stadsbestuur van Utrecht 1122-1577, 517 Brieven van de steden Brugge en Calais… https://hetutrechtsarchief.nl/collectie/609C5C77C2474642E0534701000A17FD Meer over het (fascinerende) middeleeuwse verleden van Utrecht: - https://erfgoed.utrecht.nl/verhalen-per-periode/late-middeleeuwen/ Meer over ‘de koopman van Prato:’ - Iris Origo, Koopman van Prato (1957) - Margherita Datini, Letters to Francesco Datini. Translated by Carolyn James and Antonio Pagliaro (2012) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Begin mei 1303, het is avond en we zijn op het terrein van abdij van Westminster, vlakbij de stad Londen. Terwijl vanuit de abdij het gezang van de Benedictijnse monniken klinkt, hoor je buiten de abdijkapel, in de omgeving van de begraafplaats getik en geschraap... Voetnoten Meer weten over Richard of Pudlicott en deze magistrale overval? - Doherty, P. The Great Crown Jewels Robbery of 1303: the extraordinary story of the first big bank raid in history. New York: Caroll & Graff (2005) - 'Who's there? Edward the Confessor' in: The Guardian: 4-08-2005. Via ⁠https://www.theguardian.com/uk/2005/aug/04/religion.world#:~:text=An oak door in Westminster,reign of Edward the Confessor⁠ Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

We gaan naar England, tussen de jaren 1326 en 1332 worden de Midlands geteisterd door talloze gewelddadige bendes. Onder luisterrijke namen zoals ‘De Folville Broeders,’ ‘De Sauvage Bende’ en ‘De Gebroeders Coterel’ maken jonge delinquenten zich schuldig aan inbraken, afpersingen, ontvoeringen en moorden. Zelfs de eerbiedwaardige rechters Roger Beler en Richard Willoughby waren niet veilig voor deze schurken! Voetnoten -J. G. Bellamy, ‘The Coterel Gang: An Anatomy of a Band of Fourteenth-Century Criminals’, The English Historical Review 79:313 (1964) 698-717 -Maurice Keen, The outlaws of medieval legend (London 2000) -E. L. G. Stones, ‘The Folvilles of Asby-Folville, Leicestershire, and their Associates in Crime, 1326-1347’, Transactions of the Royal Historical Society 7 (1957) 117-136 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is maart en we zijn in Pest, Hongarije. Binnen in een groot gebouw zijn velen aanschouwers van enkele belangrijke gebeurtenissen. Terwijl de Hongaarse koning Andras op campagne is in het buitenland, neemt zijn vrouw Gertrudis van Meranië de belangrijkste taken aan het hof waar, maar ze doet dit niet naar de zin van de Hongaarse adel. Een van de Bans roept de koningin ter verantwoording. Ze lacht hem minachtend toe en trekt een dolk. De Ban rukt de dolk uit haar hand en steekt de koningin neer. Ze is op slag dood. We bespreken een high profile moordzaak die in de loop van de Hongaarse geschiedenis een grote rol zal gaan spelen. Voetnoten Meer weten over Gertrudis van Meranië? - Kormendi, T., 'The circumstances of the murderous attack on Queen Gertrude', in: Majorossy, J. (ed.) Egy történelmi gyulkosság margójára. Merániai Gertrúd emlékezete, 1213-2013 (2014) pp. 95-124 - Nekić, A., 'Short Remarks on the Murder of Queen Gertrude (1213)', in: Chronica Szeged 22 (2023) pp. 103-112 - Takács, I., 'The tomb of queen Gertrude', in: Acta Historiae Artium Academiae Scientiarum Hungariae 56 (2015) pp. 5-88 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is de tweede helft van de twintigste eeuw. In het verlaten middeleeuwse dorpje Wharram Percy, in Yorkshire, Engeland, verrichten archeologen opgravingen bij een vijftiende-eeuwse hoeve. Onverwachts stuiten zij hier op een mysterieus raadsel: er worden menselijke resten gevonden; botten van meer dan één persoon worden uit de aarde geborgen. Breuken, sneden en tekenen van verbranding tonen aan dat de gevonden lichamen ernstig zijn toegetakeld. Het meest opmerkelijke gegeven is dat dit niet vóór, maar kort ná de dood moet hebben plaatsgevonden. Wat is hier gebeurd? Voetnoten Meer weten over terugkeer uit de dood in de middeleeuwen?- Philip Booth & Elizabeth Tingle (eds.), A Companion to Death, Burial, and Remembrance in Late Medieval and Early Modern Europe, c. 1300-1700 (Leiden 2020)- Nancy Caciola, ‘Revenants, Resurrection, and Burnt Sacrifice’, Preternature 3:2 (2014) 311-338- Nancy Caciola, ‘Wraiths, Revenants and Ritual in Medieval Culture’, Past & Present 152 (1996) pp. 3-45- S. Mays et al, ‘A multidisciplinary study of a burnt and mutilated assemblage of human remains from a deserted Mediaeval village in England’, Journal of Archaeological Science: Reports 16 (2017) 441-455 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals